04-01-06

FILOSOFIE

Jules Henri Poincaré (29 april 1854 - 17 juli 1912) was een Frans wiskundige, die beschouwd wordt als een van de grootsten uit het land. Hij was bovendien wetenschapsfilosoof. Poincaré wordt vaak beschreven als de laatste van de "universalisten", in staat om vrijwel alle gebieden van de wiskunde te begrijpen en eraan bij te dragen. Bovendien was hij mijnbouwkundig ingenieur, wetenschappelijk adviseur van de Franse regering, auteur van bestsellers en en heeft hij belangrijke stukken van de speciale relativiteitstheorie ontwikkeld. Zijn neef Raymond Poincaré was president van Frankrijk tijdens de Eerste Wereldoorlog.

In het Maandblad (jan.2006) van het Vrijzinnig Centrum Geuzenhuis Gent "dé Geus" stelt fylosoof Philippe Juliam het beroemde citaat van Poincaré in vraag :
"Het denken mag zich nooit onderwerpen, noch aan een dogma, noch aan een partij, noch aan een hartstocht, noch aan een belang, noch aan een vooroordeel, noch aan om het even wat, maar uitsluitend aan de feiten zelf, want zich onderwerpen betekent het einde van alle denken" (Poincaré)
Juliam's bedenkingen :
"Eén van de vermoeiendste bekwaamheden van een vrijzinnige, is het steeds opnieuw radicaal kritisch in vraag stellen van de eigen uitgangspunten.  Vermoeiend omdat er niets zo comfortabel is dan te kunnen geloven in zoete waarheden die voor eens en voor altijd vastliggen.
De uitspraak van Poincare is meer dan honderd jaar oud en is vanuit de hedendaagse wetenschapsfilosofie vaak bekritiseerd.  Ten eerste bestaat er niet zoiets als de "naakte feiten", dingen die direct en objectief waarneembaarr zijn voor iedereen, overal en altijd.  Feiten worden altijd geïnterpreteerd in een context en door een wereldbeeld dat in ons hoofd zit.
Wie echter beweert wel een directe, onbevooroordeelde en objectieve kijk op de wereld te hebben, zal niet anders kunnen dan beweren dat deze kijk ook de enige, ware en absolute kijk op de wereld is waar geen enkele andere interpretatie meer over mogelijk is."

Dit laatste noemt Juliam een fascistische waarheidstheorie : geloven dat mensen in staat zijn om feiten honderd procent objectief te kunnen waarnemen (vgl. feiten zijn feiten, bevel is bevel).
De uitspraak van Poincaré bezondigt zich (volgens Juliam) voor een stuk aan dit waarheidsfascisme en vandaar dat het dringend aan herziening toe is.
Wat we rond een visie over waarheid vandaag de dag nodig hebben, is ons terdege bewust worden van het feit dat we allemaal verschillende brillen op hebben maar dat we tegelijkertijd zonder brillen niets kunnen zien.

Juliam pleit dan ook voor een modernere versie van de Poincaré-uitspraak en stelt zelf het volgende voor :
"Het denken moet zich bewust zijn van het feit dat het zich ofwel onderwerpt aan een dogma, ofwel aan een partij, ofwel aan een hartstocht, ofwel aan een belang, ofwel aan een vooroordeel, ofwel aan om het even wat, maar nooit uitsluitend aan de feiten zelf, want zich niet bewust zijn van het feit dat men zich altijd onderwerpt, is het einde van alle denken"

Philippe Juliam besluit :
"Was Poincaré nu een fascist ?  Natuurlijk niet.  Hij was een geniaal wiskundige, filosoof en zoals iedereen kind van zijn tijd.  Wie echter momenteel zijn uitspraak nog aan de muur hangt, zou beter moeten weten en moet vooral eens nadenken of ze hoe dan ook nog iets te maken heeft met een hedendaagse vrijzinnigheid.

Inderdaad......om even bij stil te staan.
Méér info over "dé Geus" : www.geuzenhuis.be


 

 

 








10:17 Gepost door Iris | Permalink | Commentaren (2) |  Facebook |

Commentaren

poincare mooi gezegd, maar hoe slim gij nu ook zijt, sorry, maar u heeft mij niet overtuigd om die zin te veranderen (moderniseren). wel zie ik het als een aanvulling, maar niet als een vervanging van de oude tekst van pioncare.
pakt nu dat we (hyphothtisch weleenswaar) kiezen voor één van die stellingen, dan gaat mijn voorkeur nog altijd naar die van poincare
groeten (sorry, maar ik kan ni zo mooi klappen)

Gepost door: watje | 07-01-06

hallo watje Ten eerste heb ik niet de pretentie mij slim te noemen want hoe méér een mens te weten komt en hoe meer men zich in vraag stelt, des te méér men ook beseft dat er nog heel wat wijsheid te sprokkelen valt.
Ten tweede, is het niet mijn lumineus idee om Poincare in vraag te stellen, maar citeer ik hier een tekst van Philippe Juliam en is hij het dus die het "mooi zegt" zoals u aangeeft.
Ten derde, zet ik niet aan tot kiezen, ik vind het wel de moeite waard om er bij stil te staan. That's all.
groeten,
Iris

Gepost door: Iris | 09-01-06

De commentaren zijn gesloten.