07-02-06

LITERATUUR

Zopas El Negro van Frank Westerman en winnaar Gouden Uil 2005 uitgelezen.

In een rechstreekse televisieuitzending vanuit Gent op 19 maart lichtte de jury haar keuze als volgt toe: ,,De Gouden Uil Literatuurprijs gaat naar een boek dat de lezer op vele manieren meevoert. Het is een meeslepende aanklacht tegen het opportunisme. Het schittert omdat het zo subtiel is. Het verweeft het persoonlijke met het beschouwende.
Het is een fascinerende en eerlijke ontmaskering van illusies. Het is een nooit eindigend verhaal dat graaft in een mensengeschiedenis èn tegelijk vooruitblikt. Het is een verre reis waarin de auteur niets of niemand ontziet, ook zichzelf niet. Het is een moedig boek. 

 

Frank Westerman werd in 1964 geboren in Emmen (Nederland). Hij groeide op in Assen. Hij studeerde Tropische Cultuurtechniek aan de Landbouwuniversiteit Wageningen. Voor zijn afstudeeronderzoek verbleef hij in 1987 in Peru, waar hij de pre-Columbiaanse irrigatiemethoden van Aymara-indianen in de Andes bestudeerde.

 

Wie is El Negro en wat zette Westerman ertoe aan ? 

Tijdens zijn studententijd bezoekt Frank Westerman per toeval een museum in het Spaanse stadje Banyoles. In de 'zaal van de mens' komt hij oog in oog te staan met een opgezette neger. Het blijkt een in de negentiende eeuw opgezette mens uit het huidige Botswana. De conservatoren in het museum smeren hem eens per kwartaal in met schoensmeer, omdat de chemicaliën waarmee hij wordt gepreserveerd ontkleuring van de huid tot gevolg hebben. El Negro, zoals de man uit Botswana wordt genoemd, is een bekende publiekstrekker in het museum.

Twintig jaar na zijn confrontatie met de opgezette mens gaat Westerman op zoek naar de achtergronden en geschiedenis van El Negro. Dit leidde hem langs een stoet aan archieven en bibliotheken en vervolgens en confronteerde hem ook met geschiedenis van het Westers kolonialisme. De wetenschappers die in de negentiende eeuw El Negro hadden onderzocht en opgezet waren niet perse monsters, maar wel mensen met een onwrikbaar racistisch superioriteitsgevoel, dat samenging met een nogal amorele wetenschappelijke houding.
Dat Westerse superioriteitsgevoel is overigens nog bepaald niet overwonnen. Westerman illustreert dat door de zoektocht naar de identiteit van El Negro te larderen met zijn persoonlijke ervaringen als ontwikkelingssamenwerker.
 
Een literair werk waarin journalistiek nooit ver weg is en waarin Westerman actuele problemen aankaart, die er eigenlijk altijd zijn geweest.
Een citaat van de schrijver dat me sterk bijbleef  :
"Ik was gaan inzien dat ontwikkelingswerk voortkwam uit motieven die in de grond racistisch waren.  De drang om anderen onze levensstijl of geloofsartikelen bij te brengen veronderstelde dat "wij" het beter wisten dan "zij", dat de blanke beschaving superieur is en de notie dat het rijke Westen de rest van de wereld beschaving zou moeten bijbrengen die de hulpindustrie draaiende houdt" (blz. 134)



 

16:44 Gepost door Iris | Permalink | Commentaren (0) |  Facebook |

De commentaren zijn gesloten.