20-04-06

ZELFKENNIS

Van bij ’t onbijt reeds stilgestaan (al zittend dan met een aromatiserend opkikkertje) in zalige ochtendrust, alleen met mezelf, met de perfecte lectuur als afgerond geheel, of juist als aanzet tot een “denkdag” ?

Aanleiding daartoe is de Weekend Knack waarin Guinevere Claeys het heeft over “In eigen boezem” www.weekend.be

Wijsgeren zijn het er langer over eens : zelfkennis blijft het begin van alle wijsheid.

Ken uzelf beval enkele millennia geleden al een opschrift boven de ingang van de druk bezochte Apollotempel in het Griekse Delphi.. Wie alles kent behalve zichzelf, mist alles staat ook in het Thomasevangelie.  Of bekender, zoals Mattheus het verwoordde De splinter in een anders oog zien en niet de balk in zijn eigen.  Even duidelijk klinkt, in de nevelige rituelen van de vrijmetselaars Ken jezelf.

In andere culturen wordt het belang van zelfkennis nog vetter onderstreept dan in de onze.  In het hindoeïsme geldt de volgende stelregel volstaat één mensenleven niet om je ware identiteit te doorgronden, dan word je opnieuw geboren.

Nog altijd niet gelukt ? Dan reïncarneer je nog maar eens.

Anders gezegd : zelfkennis betekent verlossing.  Verlossing van de cyclus van leven en dood.  Eenzelfde verband tussen zelfkennis en verlossing keert terug in het boeddhisme. En ook al zou zelfkennis geen religieuze hoofdrol spelen, we hunkeren er allen wel diep en nieuwsgierig naar.

De Amerikaanse hoogleraar psychologie Timothy Wilson o.a. heeft het in zijn boek  “Strangers to Ourselves” over  waarom we zo graag willen weten wie we zijn en waarom dat toch zo verdomd moeilijk is. 

In de koortsige zoektocht naar zelfkennis en de belangrijke rol die we daarbij toekennen ziet klinisch psycholoog aan de UZ Leuven Lieven Migerode vooral een poging tot angstreductie : “Omdat mensen onzeker zijn over wie ze zijn, karaktereigenschappen niet duidelijk zien, ook niet duidelijk durven zien, geven ze de verantwoordelijkheid en de autonomie van de zoektocht liever in handen van een expert.  Zodanig dat mensen theorieën vaak blindelings volgen en die op den duur gewoon ook worden. M.a.w. theorieën en analyses kunnen de authenticiteit verdringen”.

Zelfkennis kan nooit eenduidig en eeuwig zijn, het is een complex gegeven dat voortdurend in ontwikkeling is.

Volgens Migerode begint de moeilijkheid al bij dat “zelf  Sommigen gaan uit van een soort kernzelf.  Dat veronderstelt dat er onder de buitenlagen en de verschijningsvormen een onveranderlijk “zelf” bestaat.  De zoektocht bestaat dan in het afpellen van de deklagen tot alleen nog het werkelijke “zelf”, “de kern”, overblijft.  Maar wat als dat “zelf” geen vaststaand gegeven is, maar wel een proces ?  Iets wat keer op keer vorm krijgt in relatie met anderen,  in relatie met jezelf. Zelfkennis zou dan een voortdurende, onvoltooide zoektocht zijn.

Nog volgens Migerode hebben we tegenwoordig te weinig tijd om aan zelfreflectie te doen.  Voelen en benoemen, daarmee begint zelfkennis.

Helaas is dit helemaal niet in ons westerse leven ingebed om daarvoor de tijd te nemen. En wat als het uiterlijke zelfbeeld niet overeenkomt met het beeld dat anderen van je hebben ? Nochtans is het niet meer dan logisch : wie zichzelf, zijn eigen product dus, door en door kent, kan zijn leven veel beter beheren en sturen.

 

Ik heb alvast mijn portie voor vandaag gehad, ga nu in mijn vel kruipen en me laten zakken tot mijn diepste “ik”. Mijn zelfverdwijning zal mijn omgeving misschien te goede komen, maar o wee, als ik als een phoenix terug aan d’oppervlakte kom…..

08:50 Gepost door Iris | Permalink | Commentaren (2) |  Facebook |

Commentaren

psy yep, ik verslind zulke artikels ook, maar of ik er slimmer en/of wijzer van word?

groets,
mv

Gepost door: marlon | 20-04-06

Slimmer, wijzer, dat hoeft volgens mij niet, Marlon, een benul hebben van iets blijft soms beter aan de hersenpan kleven :-) als men er al eens beroep wil op doen, is het vlakbij...

Gepost door: Iris | 21-04-06

De commentaren zijn gesloten.